Linki hamulcowe: jak zmierzyć długość całkowitą i pancerz

Sprawny układ hamulcowy w przyczepie to nie tylko szczęki i bębny, o których pisaliśmy wcześniej. To także, a może przede wszystkim, system przenoszenia siły, czyli linki hamulcowe. W przeciwieństwie do innych typów sprzętów, gdzie linki hamulcowe są cieniutkie i można je docinać na wymiar, w przyczepach samochodowych (systemy AL-KO, KNOTT) stosuje się potężne, zakuwane fabrycznie cięgna Bowdena.

Błędnie dobrana linka to najczęstsza przyczyna grzejących się hamulców, spalonych łożysk lub braku hamowania. W tym artykule dowieszz się, jak rozszyfrować tajemnicze skróty HL i GL, jak zmierzyć linkę, by pasowała idealnie, i dlaczego pod żadnym pozorem nie wolno wlewać do nich oleju.

Czym różni się linka przyczepowa od innego typu linek?

Zanim chwycisz za miarkę, musisz zrozumieć budowę tego elementu. Linka do przyczepy to element nierozbieralny. Składa się z grubej stalowej linki (rdzenia) poruszającej się w sztywnym, wzmacnianym pancerzu.

Współczesne linki (tzw. Longlife lub Profi) posiadają wewnątrz pancerza specjalną wkładkę z tworzywa (teflonu/PCV), która zapewnia poślizg. Kluczowa różnica: W przyczepach linek się nie skraca! Musisz kupić produkt o idealnej długości dedykowanej do Twojego podwozia. Zbyt krótka linka nie sięgnie orczyka, a zbyt długa będzie zwisać, haczyć o asfalt lub tworzyć pętle, w których linka się zatrze.

HL i GL – Dwa wymiary, które musisz znać

Wchodząc do sklepu z częściami do przyczep lub przeglądając katalogi, zobaczysz przy linkach dwa wymiary, np. 1130/1340. Co one oznaczają?

1. Wymiar HL (Hülle Länge) – Długość Pancerza: To długość samej kolorowej (czarnej, czerwonej lub niebieskiej) osłony zewnętrznej. Mierzymy ją od końca do końca pancerza, nie wliczając wystającej linki stalowej ani gwintów. To najważniejszy parametr przy doborze.
2. Wymiar GL (Gesamtlänge) – Długość Całkowita: To długość całkowita linki stalowej mierzonej od końcówki (np. grzybka) do końca gwintu śruby napinającej.

Zazwyczaj różnica między GL a HL jest stała dla danego producenta, ale najbezpieczniej jest znać oba te wymiary.

Jakie narzędzia będą potrzebne?

Do pomiaru w przyczepie nie wystarczy centymetr krawiecki, ponieważ pancerze są sztywne, a dojście pod podłogę trudne. Przygotuj:

• Miara zwijana (budowlana): Najlepsza do pomiaru długich odcinków.
• Suwmiarka: Niezbędna do zmierzenia średnicy końcówek (kielicha) wchodzących w bęben.
• Klucze płaskie (zazwyczaj 13, 17, 19): Do demontażu starej linki (zalecane przed pomiarem).

Instrukcja pomiaru „Krok po kroku”

Najdokładniejszy pomiar uzyskasz, demontując starą linkę. Pancerze w przyczepach często są powyginane i mierzenie ich zamontowanych pod podłogą jest obarczone dużym błędem.

Krok 1: Demontaż (Dla pewności)

Poluzuj nakrętki przy orczyku (pod dyszlem), zdejmij linkę z zaczepów na osi i wyjmij ją z tarczy kotwicznej bębna. Jeśli linka jest zapieczona w bębnie (częsty przypadek), może być konieczne użycie siły lub rozwiercenie starego kielicha.

Krok 2: Pomiar Pancerza (HL)

Rozłóż starą linkę na płasko na ziemi. Wyprostuj ją maksymalnie. Zmierz dokładnie długość samej osłony (pancerza).

• Ważne: Jeśli stary pancerz jest pęknięty, ściśnięty lub rozerwany, postaraj się go „złożyć” do pierwotnego kształtu.
• Wynik porównaj z typowymi typoszeregami (np. 890 mm, 1130 mm, 1320 mm). Producenci produkują linki co ok. 10-20 cm. Wybierz ten wymiar, który jest najbliższy Twojemu pomiarowi (zazwyczaj pasujący idealnie do katalogu).

Krok 3: Pomiar Całkowity (GL)

Zmierz linkę od samego początku zaczepu (grzybka, który wchodzi w rozpierak szczęk) aż do końca gwintowanego pręta po drugiej stronie.

Krok 4: Weryfikacja końcówek (Detale mają znaczenie!)

Sam wymiar to nie wszystko. Sprawdź, jak linka kończy się od strony koła (bębna):

• Dzwonek (Kielich) o średnicy wew. 18,5 mm: Standard dla starych osi KNOTT.
• Dzwonek (Kielich) o średnicy wew. 22 mm: Częsty w osiach niehamowanych przerabianych lub starszych typach.
• Końcówka zakuwana (szybkozłącze) AL-KO: Nowoczesne linki AL-KO wpina się w tarczę kotwiczną na „klik”, mają charakterystyczny metalowy kołnierz o średnicy 26 mm.

Montaż nowej linki – Najważniejsze zasady

Skoro nie możemy docinać linki, jak ją ułożyć, by działała idealnie?

1. Unikaj ostrych łuków: Linka hamulcowa w przyczepie musi pracować lekko. Pancerz powinien być prowadzony łagodnymi łukami. Zbyt ostre zagięcie (załamanie) pancerza spowoduje, że linka wewnętrzna błyskawicznie przetrze teflonową wyściółkę i zablokuje hamulec.
2. Uchwyty na osi: Oś skrętna posiada specjalne uchwyty (przelotki) na linki. Pancerz musi przez nie przechodzić, ale nie może być zgnieciony! Nie używaj trytytek (opasek zaciskowych) do ściskania pancerza na siłę do ramy w miejscach, gdzie linka pracuje.
3. Zapas długości: Co zrobić, jeśli nie ma linki idealnej (np. potrzebujesz 1100, a jest 1130)? W przyczepach lepiej kupić linkę odrobinę dłuższą (o 5-10 cm) niż za krótką. Nadmiar można zgubić, prowadząc linkę szerszym łukiem od koła do orczyka. Jeśli kupisz linkę za krótką – po prostu jej nie zamontujesz.

Czy smarować linki w przyczepie? (Mit do obalenia)

Tutaj podejście jest odwrotne niż w rowerach czy starych autach. Nowoczesnych linek hamulcowych w przyczepach (z czerwonym/niebieskim/czarnym pancerzem z tworzywa) NIE WOLNO SMAROWAĆ OLEJEM!

Dlaczego? Wewnątrz pancerza znajduje się wspomniana rurka z tworzywa sztucznego. Wlanie oleju lub smaru penetrującego powoduje, że tworzywo to puchnie, zaciskając linkę. Dodatkowo, olej łapie kurz i piasek, tworząc pastę ścierną. Linki te są fabrycznie smarowane suchym smarem i są bezobsługowe. Jeśli linka ciężko chodzi – kwalifikuje się wyłącznie do wymiany, a nie do reanimacji.